F
faust
Ziyaretçi
Atomlar bir araya gelerek ve aralarında bağlar yaparak,kimyasal bağları oluştururlar.Bu bağların 42k/j’den yüksek olan yapılarına kimyasal bağ,daha düşük olan durumlarına ise etkileşim denir, Kimyasal bağlar genel itibariyle üç gruba ayrılırlar.Bunlar ;
1)İyonik bağlar
2)Kovalent bağlar
3)Metalik bağlar
(Diğer bağlar ise fiziksel bağlar olmak üzere iki gruba ayrılır bunlarda;
1)Hidrojen bağları
2)Van der walls bağları)
Bunları sırasıyla açacak olursak;
İyonik bağ
İki atomun aralarında yük dağılımlarını aktararak oluşturdukları bağlardır.(+) ve (-) yükten oluşan bu bağlar (+) yükün (-) yüke doğru çekildiği ve (-) yükün ise (+) yükü çektiği durumlardır.Bir metal katyonuyla bir ametal anyonu arasında oluşur.Buna da bilindik NaCI örneğini vererek konuyu daha iyi şekilde kavramış oluruz.
Na burada 11 değerlikli ve CI ise 17 elektrona sahiptir.İyonik bağımız ise şu şekilde oluşacaktır.
Na(11)=1s2 2s2 2p6 3s1
CI(17)=1s2 2s2 2p3 3s2 3p5
CI burada 7 elektron verip oktet kuralını tamamlayamaz,bunun için sodyumdan 1 elektron alması gerekir ve sodyum burada 1 elektronunu vererek toplamda açıkta kalan hiçbir elektron kalmayarak NaCI bileşiğini oluşturmaktadır.
Kovalent bağ
Ametallar,katyonlar ve anyonlar gibi her iki yüke de sahip değillerdir.Bu yüzden kovalent bağlar elektronlarını paylaşarak kullanırlar.Kısacası iki ametalin elektronlarını ortaklaşa kullanıp bağ yaptıkları duruma ‘kovalent bağ’denir.Polar ve apolar diye ikiye ayrılan bu yapılar,koordine kovalent bağında araya girmesiyle üç gruba ayrılılar,kısaca tanımlarsak bu bağıda,bir ametalin kendi elektronlarını değil de başka atomun elektronlarını kullanarak bağ yapmasıdır.NH3 molekülü buna örnektir.
polar kovalent bağ;Birden çok molekülün genelde simetrik geometri şeklinde değil de,asimetri bir şekilde yapmış olduğu bileşiklerdir.Örneğin;H2O,CH3NH3 gibi.
Bu bağ yapısı düzlemsel yapıya sahip olmadığı için,dipol moment ölçelebilir ve sıfır değerinden farklı oranlara sahiptir.
Apolar kovalent bağ ise,geometrik düzlemde paralel olan moleküller için geçerlidir.Şöyle ki simetri oluşturan diğer tüm yapılarda buna örnektir.Örneği;H2,O2,CH4,BH3 molekülleri buna örnektir.Apolar kovalent bağda dipol moment sıfır olduğu için bu değer ölçülemez yada şöyle de diyebiliriz,apolar moleküllerde dipol moment ölçülemez,ölçülse bile bu değer sıfırdır.
Hidrojen bağları
Hidrojen bağları,hidrojenin N,O,F ile yaptığı bileşiklerdir.Moleküller arasında görülür.Hidrojen bağında elektronegatiflik ve kadar fazla ise,erime ve kaynama noktaları o kadar yüksektir,yani H’nin F ile yaptığı bileşikler diğer O,N bileşiklerine oranla daha dayanıklı ve yüksek erime,kaynama noktasına sahiptir.Örneğin,bir amino asit olan alanini buna örnek verebiliriz.
(HO2CCH(NH2)CH3)
Hidrojen burada toplamda azotla bağ yapmış olup,hidrojen bağı oluşturmaktadır,buna bir çok örnek verebiliriz ama ben konuyu burada kapatıyorum.
Van der walls bağları
Van der walls bağları ise apolar ve soy gazlar arasında oluşup,molekülün erime ve kaynama noktasını değiştirmektedir,eğer bu sayı yani kütleye oranla artıp ve yükseliyorsa,molekül burada yüksek derecede erir ve kaynar,bunun aksi durumunda ise düşer.NeAr.Ch4,H2 molekülleri arasında gerçekleşir.
Metalik bağ
Metallerin iyonik ve kovalent yapılar dahilinde bağ yapmalarına,metalik bağ denir,yani elektron ortaklaşmasına ve aktarılması esasına dayanır.Oldukça aktif olan bu durum,metallerin yüksek sıcaklıklarda erimesine,kaynamasına ve çekilmelerine neden olur.
Diğer bağ kavramları
Hibritleşme (melezleşme)
İki farklı orbitalin kaynaşarak yeni bir orbital oluşturmasına,hibritleşme denir.Bu orbital artık ilk orbital gibi davranmayıp,kaç orbitalle bağ yaptı ise,o sayı ile orantılıdır.Örneğin 1s orbitali 3p orbitali ile kaynaştıysa,orbital sp3 hibritleşmesi,1s,2p orbitaliyle birleştiyse sp2 hibritleşmesi adını alır.
Sigma ve π bağları
Sigma bağları yatay eksen üzerinde çakışmasıyla elde edilen bağlardır,oldukça güçlü olan bu baplar,tüm orbitallerde görülür ve sigma bağı oluşmadan π bağı oluşamaz.
Π bağı ise,molekülün yatay eksen değil de,düşey eksen üzerinde çakışmasıyla oluşmuş olduğu bağlardır.oldukça zayıf olan bu bağlar her orbitalde görülmediği gibi,sigma bağından öncede oluşamaz.
Dipol moment
Dipol moment,bir polar kimyasal bağının sıfır dışında aldığı tüm değerlerdir.Nicel olarak incelenen bu durum,bağın yükünü ve uzunluğunu vermektektedir.Şu formülle elde edilen dipol moment
µ=q.r
(burada µ=dipol moment,q=kısmi yük,r ise bağ uzunluğunu göstermektedir.)
Sıfır harici tüm değerleri almalıdır,aksi durumda dipol moment ölçülemez ve sıfırdır.
İsmail Çelik
Kaynaklar:
Prof.Dr. Ali Muhtar Tiftik, Behiç Serpek, Leyla Kalaycıoğlu, Mehmet Nizamlıoğlu, Nuri Başpınar – Biyokimya (Nobel Yayınları-2010)
Robert C.Atkins/Francis A.Carey – Organic Chemistry (Çev.Edit😛rof.Dr.Gürol Okay-Prof.Dr.Yılmaz Yıldırır) (Bilim Yayınları-2009)
Yrd.Doç.Dr.Soner Ergül – Genel Kimya (Anı Yayıncılık-2009)
1)İyonik bağlar
2)Kovalent bağlar
3)Metalik bağlar
(Diğer bağlar ise fiziksel bağlar olmak üzere iki gruba ayrılır bunlarda;
1)Hidrojen bağları
2)Van der walls bağları)
Bunları sırasıyla açacak olursak;
İyonik bağ
İki atomun aralarında yük dağılımlarını aktararak oluşturdukları bağlardır.(+) ve (-) yükten oluşan bu bağlar (+) yükün (-) yüke doğru çekildiği ve (-) yükün ise (+) yükü çektiği durumlardır.Bir metal katyonuyla bir ametal anyonu arasında oluşur.Buna da bilindik NaCI örneğini vererek konuyu daha iyi şekilde kavramış oluruz.
Na burada 11 değerlikli ve CI ise 17 elektrona sahiptir.İyonik bağımız ise şu şekilde oluşacaktır.
Na(11)=1s2 2s2 2p6 3s1
CI(17)=1s2 2s2 2p3 3s2 3p5
CI burada 7 elektron verip oktet kuralını tamamlayamaz,bunun için sodyumdan 1 elektron alması gerekir ve sodyum burada 1 elektronunu vererek toplamda açıkta kalan hiçbir elektron kalmayarak NaCI bileşiğini oluşturmaktadır.
Kovalent bağ
Ametallar,katyonlar ve anyonlar gibi her iki yüke de sahip değillerdir.Bu yüzden kovalent bağlar elektronlarını paylaşarak kullanırlar.Kısacası iki ametalin elektronlarını ortaklaşa kullanıp bağ yaptıkları duruma ‘kovalent bağ’denir.Polar ve apolar diye ikiye ayrılan bu yapılar,koordine kovalent bağında araya girmesiyle üç gruba ayrılılar,kısaca tanımlarsak bu bağıda,bir ametalin kendi elektronlarını değil de başka atomun elektronlarını kullanarak bağ yapmasıdır.NH3 molekülü buna örnektir.
polar kovalent bağ;Birden çok molekülün genelde simetrik geometri şeklinde değil de,asimetri bir şekilde yapmış olduğu bileşiklerdir.Örneğin;H2O,CH3NH3 gibi.
Bu bağ yapısı düzlemsel yapıya sahip olmadığı için,dipol moment ölçelebilir ve sıfır değerinden farklı oranlara sahiptir.
Apolar kovalent bağ ise,geometrik düzlemde paralel olan moleküller için geçerlidir.Şöyle ki simetri oluşturan diğer tüm yapılarda buna örnektir.Örneği;H2,O2,CH4,BH3 molekülleri buna örnektir.Apolar kovalent bağda dipol moment sıfır olduğu için bu değer ölçülemez yada şöyle de diyebiliriz,apolar moleküllerde dipol moment ölçülemez,ölçülse bile bu değer sıfırdır.
Hidrojen bağları
Hidrojen bağları,hidrojenin N,O,F ile yaptığı bileşiklerdir.Moleküller arasında görülür.Hidrojen bağında elektronegatiflik ve kadar fazla ise,erime ve kaynama noktaları o kadar yüksektir,yani H’nin F ile yaptığı bileşikler diğer O,N bileşiklerine oranla daha dayanıklı ve yüksek erime,kaynama noktasına sahiptir.Örneğin,bir amino asit olan alanini buna örnek verebiliriz.
(HO2CCH(NH2)CH3)
Hidrojen burada toplamda azotla bağ yapmış olup,hidrojen bağı oluşturmaktadır,buna bir çok örnek verebiliriz ama ben konuyu burada kapatıyorum.
Van der walls bağları
Van der walls bağları ise apolar ve soy gazlar arasında oluşup,molekülün erime ve kaynama noktasını değiştirmektedir,eğer bu sayı yani kütleye oranla artıp ve yükseliyorsa,molekül burada yüksek derecede erir ve kaynar,bunun aksi durumunda ise düşer.NeAr.Ch4,H2 molekülleri arasında gerçekleşir.
Metalik bağ
Metallerin iyonik ve kovalent yapılar dahilinde bağ yapmalarına,metalik bağ denir,yani elektron ortaklaşmasına ve aktarılması esasına dayanır.Oldukça aktif olan bu durum,metallerin yüksek sıcaklıklarda erimesine,kaynamasına ve çekilmelerine neden olur.
Diğer bağ kavramları
Hibritleşme (melezleşme)
İki farklı orbitalin kaynaşarak yeni bir orbital oluşturmasına,hibritleşme denir.Bu orbital artık ilk orbital gibi davranmayıp,kaç orbitalle bağ yaptı ise,o sayı ile orantılıdır.Örneğin 1s orbitali 3p orbitali ile kaynaştıysa,orbital sp3 hibritleşmesi,1s,2p orbitaliyle birleştiyse sp2 hibritleşmesi adını alır.
Sigma ve π bağları
Sigma bağları yatay eksen üzerinde çakışmasıyla elde edilen bağlardır,oldukça güçlü olan bu baplar,tüm orbitallerde görülür ve sigma bağı oluşmadan π bağı oluşamaz.
Π bağı ise,molekülün yatay eksen değil de,düşey eksen üzerinde çakışmasıyla oluşmuş olduğu bağlardır.oldukça zayıf olan bu bağlar her orbitalde görülmediği gibi,sigma bağından öncede oluşamaz.
Dipol moment
Dipol moment,bir polar kimyasal bağının sıfır dışında aldığı tüm değerlerdir.Nicel olarak incelenen bu durum,bağın yükünü ve uzunluğunu vermektektedir.Şu formülle elde edilen dipol moment
µ=q.r
(burada µ=dipol moment,q=kısmi yük,r ise bağ uzunluğunu göstermektedir.)
Sıfır harici tüm değerleri almalıdır,aksi durumda dipol moment ölçülemez ve sıfırdır.
İsmail Çelik
Kaynaklar:
Prof.Dr. Ali Muhtar Tiftik, Behiç Serpek, Leyla Kalaycıoğlu, Mehmet Nizamlıoğlu, Nuri Başpınar – Biyokimya (Nobel Yayınları-2010)
Robert C.Atkins/Francis A.Carey – Organic Chemistry (Çev.Edit😛rof.Dr.Gürol Okay-Prof.Dr.Yılmaz Yıldırır) (Bilim Yayınları-2009)
Yrd.Doç.Dr.Soner Ergül – Genel Kimya (Anı Yayıncılık-2009)
