Yüksek enerji fiziğinde Feynman diyagramları

Kuantum mekaniğinin temel taşlarından biri de kuantum kromodinamiği denilen,yani yüklü parçacıkların birbirleriyle olan etkileşimlerini konu alan KKD’dir.Bunun dışında temel parçacığın sadece elektromanyetik kuvvet olarak incelenmesi elektrodinamik,kuantum mekaniksel nicelikleri elektrik kuvvetiyle inceliyorsa bu duruma da KED (kuantum elektrodinamiği) denir.Kuantum kromodinamiğe gelecek olursak,bu yaklaşımın temel amacı yukarıda da bahsettiğimiz gibi yüklü parçacıklar arası etkileşimlerdir.Bu etkileşimde parçacıklar foton,virtüel foton,gluon gibi kuvvet taşıyıcıları arası alışveriş etkileşimleridir.Bu durumu ilk kez ünlü fizikçi R.Feynman açıkladığı için ismi Feynman diyagramları diye anılır.Bu etkileşimde ayrıca bir protonla bir nötron etkileşir ise ?+ alışverişi yada nötron salınıp W- bozonu açığa çıkar.Burada biz sadece kuvvet taşıyıcılarından bahsettik fakat bu durum kütleli parçacıklarda da olabilir.Bu duruma da biz yüklü akım,yüksüz duruma ise yüksüz akım diyoruz.Eğer diyagramla da gösterecek olursak parçacıklarının etkileşimlerini paralel düzlemde olanlar yüksüz,potansiyel eğrilere sahip olanlar ise yüklü akımları temsil ederler,diyerek yazımıza da böylelikle son veriyoruz,başka bir yazımızda görüşmek üzere.

İsmail Çelik

Kaynak:
Prof.Dr.Erol Aygün – Prof.Dr.D.Mehmet Zengin – Kuantum Fiziği (Bilim Yayınları-2009)